Chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS)

Voedingssupplementen die ondersteunend werken bij vermoeidheid:
  • Acetyl-l-carnitine (ALC) lage serumspiegels van ALC komen vaak voor bij chronisch vermoeide mensen. Wanneer er tijdelijk minder vermoeidheid ervaren wordt, zijn de ALC-spiegels ook hoger.
  • Co-enzym Q10 zorgt voor afname van vermoeidheid, daling van oxidatieve stress en verbetering van de mitochondriale energieproductie, verbetert uithoudingsvermogen en maximale kracht, gaat vermoeidheid tegen en beperkt (door inspanning veroorzaakte) spierschade. Geoxideerde Q10 wordt na orale inname grotendeels omgezet in ubiquinol, de voor het lichaam zeer belangrijke gereduceerde antioxidatieve vorm van Q10. Dit conversie-proces is niet nodig bij gebruik van een supplement met ubiquinol. Uit onderzoek is gebleken dat toediening van ubiquinol resulteert in hogere Q10-waarden in het bloedplasma.
  • IJzer de eerste symptomen bij ijzertekort zijn zwakte, moeheid en verlies van uithoudingsvermogen, op termijn kan anemie (bloedarmoede) optreden.
  • L-theanine beïnvloedt verschillende neurotransmitters in de hersenen (GABA, dopamine, serotonine, glutamaat). Vooral in combinatie met cafeïne zorgt theanine voor toename van mentale alertheid en focus, terwijl mentale vermoeidheid minder snel optreedt.
  • Magnesium speelt een rol bij de energieproductie, magnesiumtekort in het lichaam heeft een negatief effect op het energiemetabolisme.
  • Ribose bevordert een toename van energie en algemeen welbevinden van respectievelijk 45% en 30%. Ribose verbetert zowel het energiepeil, slaap, mentale helderheid en vermindert pijn.
  • Ubiquinol kan klachten van chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) verminderen, ubiquinol de actieve vorm van co-enzym Q10. Na 8 weken inname van ubiquinol werd in een onderzoek een afname van depressieve klachten geregistreerd. Dit was vooral het geval bij personen die een hoge Q10-status bereikten. Ook werden de deelnemers minder frequent wakker gedurende de nacht en verbeterde de hartslagfrequentie. Er werd een relatie gezien tussen de Q10-spiegel en de mate van vermoeidheid en depressie. In combinatie van NADH (elektronendrager) vermindert co-enzym Q10 symptomen van het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS). De combinatie van coënzym Q10 met NADH kan effectief ingezet worden bij de behandeling van CVS. Beide stoffen spelen een centrale rol bij de energieproductie in de mitochondriën.
  • Vitamine B-complex heeft een belangrijke functie in de energiestofwisseling, met name de omzetting van voedsel in energie. De samenwerking van de B-vitamines is zeer belangrijk omdat de individuele taken sterk van elkaar afhankelijk zijn. Ze hebben samen een versterkende (synergetische) werking.
  • Vitamine D uit een klinisch onderzoek is gebleken dat de vitamine D concentratie bij de mensen met CVS te laag zijn, ze zijn vergelijkbaar met de waardes van mensen met andere chronische aandoeningen.
Plantenextracten die ondersteunend werken bij vermoeidheid:
  • Ginkgo biloba wordt gebruikt bij de behandeling van doorbloedingsstoornissen in de hersenen. Bij een minder goede doorbloeding van de hersenen treden een verscheidenheid van klachten op, waaronder vermoeidheid.
  • Kava heeft in lage dosis een andere werking dan in hoge dosis. In lage dosis wordt het waarnemingsvermogen verscherpt, men is alerter. Daarnaast wordt in lage dosis het geheugen, het spraakvermogen en het reactievermogen aangescherpt. Deze medicinale werkzaamheden worden in de fytotherapie aangewend om kava voor te schrijven bij verminderde energie.
  • Koreaanse ginseng verbetert de stresstolerantie enstressbestendigheid, is een algemeen fysische en psychische tonicum, werkt vitaliserend.
  • Rhodiola verbetert de werking van neurotransmitters door de enzymatische afbraak ervan tegen te gaan en te voorkomen dat lage spiegels ontstaan door overmatige (anti)stresshormonen. Rhodiola is een adaptogeen en richt zich op het verminderen van stress, waardoor vele lichamelijke ongemakken, waaronder verminderde weerstand, vermoeidheid, hart- en vaatziekten en depressiviteit voorkomen kunnen worden.
  • Siberische ginseng verbetert de stresstolerantie en stressbestendigheid, is een algemeen versterkend middel, werkt vitaliserend en stimulerend (vooral bij ouderen).
  • Spirulina bevordert de algemene gezondheid, welzijn en conditie, geeft meer energie, ondersteunt de stofwisseling en verhoogt het prestatievermogen in sport, werk en studie.



Het is belangrijk te weten dat bij veel aandoeningen chronische vermoeidheid één van de symptomen is. Zo is chronische vermoeidheid een symptoom bij ME (Myalgische encefalomyelitis), een ontsteking in de hersenen en ruggenmerg, gepaard met spierpijnen en andere auto-immuunziekten.

Klachten van chronisch vermoeidheidssyndroom verergeren na een inspanning, na de minste inspanning heeft de patiënt enorm veel tijd nodig om te herstellen van een inspanning. Men voelt zich ziek, uitputting dat gepaard kan gaan met allerlei symptomen. Veel ME/CVS-patiënten hebben last van hoofdpijn, duizeligheid, buikklachten en kunnen dingen vergeten die men ze zojuist nog had verteld, ze zijn vaak ontzettend vergeetachtig en kunnen daardoor slecht nieuwe informatie in zich op nemen. Hoe meer uitgeput een patiënt is hoe moeilijker het wordt om helder te zijn en hoe verwarder en vergeetachtiger de patiënt is. Niet alleen fysieke maar ook mentale inspanning kan uitputting veroorzaken.


Patiënten voelen zich vaak erg ziek, alsof ze griep hebben, ze kunnen last hebben van misselijkheid, rillingen, spierschokken na inspanning, vaak hebben ze een wisselende lichaamstemperatuur. Vaak reageren ze sterk op kou of hitte en hebben het snel koud. Wat ook erg vaak voorkomt zijn spijsverteringsproblemen zoals constipatie, diarree, een opgeblazen gevoel en pijn in de buik. Sommige patiënten hebben door hun ziekte emotionele problemen en soms zelfs depressies, als gevolg van de ziekte, zoals dit met elke chronische ziekte het geval is. Met dat verschil dat een ME-patiënt nog eens moet opbotsen tegen het onbegrip rondom bij zowel vrienden, familie als de medische wereld.


ME is een puur lichamelijke aandoening, symptomen bij ME/CVS-patiënten:

  • Verzwakt immuniteit.
  • Chronische infecties.
  • Lage inspanningscapaciteit.
  • Slechte herstelcapaciteit.
  • Concentratiestoornissen en geheugenproblemen.
  • Verstoord metabolisme.
  • Verminderde hersendoorbloeding.
  • Maagproblemen en darmproblemen.
Zie ook: